Khiêm tốn là cách tốt nhất để tiến bộ.

Có lẽ đã từ lâu rồi các bạn không thấy Trí Thức Cộng Sản viết bài nữa. Điều này cũng dễ hiểu bởi vì tôi quá bận. Nay vì vài lý do cá nhân, tôi xin viết một bài nhỏ. Một là để không mất đi khả năng viết lách của mình. Hai là sau một thời gian dài học Phật và học Marx, tôi hiểu ra được rất nhiều điều mà bản thân cảm thấy có ích. Vậy nên, bài viết bài này ra đời nhằm mục đích chia sẻ những suy nghĩ và chiêm nghiệm của cá nhân. Bài hôm nay tôi xin lấy tiêu đề là: “Khiêm tốn là cách tốt nhất để tiến bộ”. Có lẽ nhiều bạn cũng nghĩ điều này là đương nhiên, tuy nhiên khi phân tích một cách biện chứng và sâu sắc thì ở đây tôi không chỉ nói đến tiến bộ cá nhân, mà còn là nói đến tiến bộ của tập thể, rộng hơn ra là tiến bộ của địa phương, của đoàn thể, cơ quan, thậm chí là của quốc gia. Vì sao lại như vậy?

Luận đề 1: thế nào là khiêm tốn?

Cần phải phân biệt giữa khiêm tốn thực chất hay khiêm tốn hình thức. Hãy nhớ đến 5 điều bác Hồ dạy thì điều thứ 5 là gì: Khiêm Tốn – Thật Thà – Dũng Cảm, trong triết học chúng ta có tam diện nhất thể. Tức ba mặt nhưng chung một bản thể. Ở đây câu nói của cụ Hồ, theo thiển ý của tôi, thực sự sâu sắc vì Khiêm Tốn là phải đi liền với Thật Thà, với Dũng Cảm. Một, nếu Khiêm Tốn mà không có Thật Thà thì đó là Khiêm Tốn hình thức, là thế hiện Khiêm Tốn. Hai là Khiêm Tốn phải đi với Dũng Cảm. Bạn dám nhận rằng bạn không biết, bạn không hiểu cái đó đó mới là Khiêm Tốn. Bạn không dám nhận thì là bạn chưa thực sự khiêm tốn rồi. Điều này chúng ta phải phân biệt rõ. Vậy nên Khiêm Tốn thực sự nói thì rất dễ mà làm thì rất khó:

-         Muốn Khiêm Tốn được thì trước hết bạn phải biết mình là ai, mình ở đâu và mình đến đâu. Nếu bạn không biết mình là ai, mình thực sự ở đâu thì bạn sẽ không khiêm tốn được. Hãy nhìn nước Nhật qua hai lần cải cách kinh tế, dưới thời Minh Trị và sau thế chiến thứ 2, họ đều thành công. Họ biết họ là ai, họ đang ở đâu, họ có những gì và họ cần phải làm gì.

-         Muốn Khiêm Tốn thì phải Thật Thà, bạn không Thật Thà thì làm sao mà bạn Khiêm Tốn được. Không Thật Thà thì sự Khiêm Tốn chỉ là hình thức. Bạn cứ thử nghĩ mà xem, điều đó có đúng không. Khiêm Tốn thật tức là chúng ta thật thà mà nói là ta kém thật. Bạn còn nói dối tức là còn che dấu cái kém của mình. Nếu đã che dấu thì làm sao Khiêm Tốn được vì chẳng qua bạn không muốn mất thể diện trước mặt người khác. Có những người nghĩ rằng: Khiêm Tốn là người khác khen ta giỏi thì ta nói rằng ta không giỏi; hoặc ta tự cho mình kém. Đó cũng không phải là đúng. Thật thà là khi bạn có gì nói đó, không thêm cũng không bớt. Còn nếu bạn nói thiếu và nghĩ rằng đó là Khiêm Tốn thì thực ra không phải Khiêm Tốn mà là bạn đang cầu cái danh “người Khiêm Tốn” mà thôi. Cái danh này rất vi tế, không phải ai cũng biết được. Bậc vĩ nhân Khiêm Tốn cũng khác người bình thường, khi họ nhận họ kém về khoản nào đó thì cũng tức là họ kém thật, họ không nói thêm, cũng chẳng nói bớt, cứ thật thà mà nhận thôi. Đối người tiếp vật đều là Thật thà cả.

-      Khiêm Tốn mà không Dũng Cảm thì Khiêm Tốn chỉ là một nửa. Bạn không Dũng Cảm nhận mình không biết trước mặt mọi người thì làm sao người ta biết mà chỉ cho bạn để bạn tiến bộ. Bạn không Dũng Cảm nhận tức bạn vẫn còn thích cái danh, bạn vẫn còn thích được khen và bạn sợ lời chê bai nhắc nhở. Thế thì làm sao có thể là Khiêm Tốn được.

Luận đề 2: Tại sao Khiêm Tốn giúp tiến bộ

-         Khi bạn Khiêm Tốn thì tự khắc sẽ biết bạn đang kém ở đâu. Từ đó, bản thân tự trau dồi ở những mặt yếu kém. Như vậy là bạn sẽ tiến bộ.

-         Khi bạn Khiêm Tốn người thầy sẽ chân thành mà dạy hết cho bạn. Ngược lại, không thật thà thì tức là bạn có tà tâm. Vậy thì làm sao người thầy không thể yên tâm mà truyền đạt hết cho bạn được.

-         Càng kiêu căng, ngã mạn thì người giỏi càng xa lánh bạn. Trong khi đó, những kẻ bợ đỡ, xu nịnh sẽ đến gần bạn, không thì cũng là người kém hơn bạn. Bạn thử nghĩ xem, nếu xung quanh mình toàn những người kém hơn mình thì bạn liệu có học được không, có tiến bộ được không. Một ví dụ khá điển hình của việc kiêu căng là mặc dù đến thế kỷ 18-19, văn minh - khoa học Á Đông đã thua xa châu Âu. Tuy nhiên, người Á Đông vẫn cho chúng ta là mạnh nhất, chúng ta không cần ai dạy nên chúng ta bế quan tỏa cảng. Chính tư tưởng này khiến cho các nước Á Đông ngày càng tụt lùi, cuối cùng làm thuộc địa cho châu Âu bao nhiêu năm ngoại trừ Nhật Bản. Qua đó phải thấy kiêu căng ngã mạn là mầm mống của tai họa. Một người kiêu căng thì người đó tụt hậu, một nước kiêu căng thì nước đó diệt vong. Khiêm tốn trong từng lời nói, cử chỉ của người Nhật chính là điều mà chúng ta cần học tập. Họ cúi đầu chào chúng ta và chúng ta ngẩn đầu nhìn họ.

         Hiện tại, tôi thấy ngay trên mạng, nhiều bạn rất thích nói chuyện chính trị, rất thích tỏ ra hiểu biết chính trị. Họ nói rất nhiều, bàn rất nhiều và cho ý kiến của mình là đúng. Cái tư tưởng đó là mầm mống của tụt hậu của diệt vong, nhưng họ vẫn bám lấy, nó ăn vào nhiều thế hệ trong người Việt Nam ta. Cứ thử nghĩ mà xem có đúng không.

Thứ nhất đó là hiện tượng vĩ cuồng: một số người không muốn thông qua con đường học tập nghiên cứu để trở thành bác học. Ngược lại, họ muốn thành bác học bằng việc phê phán các nhà bác học.  Có một vị từng khá nổi danh, từng là viện trưởng viện Marx-Lenin, nhưng đã công khai phê phán Marx. Đến khi bị chỉ ra ông không hiểu gì về Marx thì ông tức giận và nói rằng: “Marx chỉ là một thằng Do Thái”. Ông ta chỉ là một trong vô số những người thích chế Marx mà không hiểu gì về Marx. Họ gán cho Marx những cái không phải do Marx nghĩ ra. Nếu bạn xem ngay cả có những người, từng tự nhận làm cố vấn cho Thủ Tướng, viết bài lên New Yord Times về bàn chân giận dữ cũng từng nói: “Marx rất vĩ đại nhưng thế giới không có ông ta thì tốt hơn”. Các “luận điểm của Marx” mà vị “giáo sư” này đưa ra khiến tôi nghĩ, Marx sống dậy chắc cũng phải nói: “Tôi có viết những này đâu”. Giới trí thức già đã thế, giới trẻ cũng nhiều cái đáng nói. Có người muốn làm công tác giáo dục cho cả xã hội, nhưng anh ta nghĩ cái anh ta biết là chân lý, anh ta phủ nhận tất cả những gì anh ta cho là sai, dù anh ta chẳng biết gì về nó. Phê phán đạo Phật dù không biết gì về Phật giáo, ai nói trái ý thì anh ta bảo là mê tín, cuồng tín. Sự không khiêm tốn khiến cho cái nhìn của anh ta nằm gọn ở trong cái mép của bờ giếng và nghĩ bầu trờ chỉ là như thế. Những ví dụ trên đều là thật, tôi không nhắc tên nhưng đưa ra để các bạn thấy nhìn vào họ không phải là chê họ, mà là nhắc nhở mình. Giống như Đường Thái Tông năm xưa từng nói: trông vào lịch sử, thấy người xưa sai cái gì để biết mà sửa mình.

Thứ hai là sự giấu dốt. Có người từng làm cải cách kinh tế Giá – Lương – Tiền. Vì làm sai nên kinh tế đình đốn, chính ra phải nhìn vào đó mà biết mà sửa đổi. Nhưng vị này lại không tự mình nhận sai, mà quay ra nói Marx dạy thế. Cái khổ là Marx không có dạy thế. Cãi nhau với người chết bao giờ cũng dễ nhất vì họ không thể tranh luận ngược lại với mình. Và giờ ông ta thành người đi bêu xấu học thuyết Marx. Ông ta đang làm tấm gương xấu cho người học về hai điều: Một là về sự không Dũng Cảm, không dám nhận sai, giấu dốt. Hai là về tạo ấn tượng sai về Marx và học thuyết của ông khiến con đường tiếp cận với cách hiểu đúng bị hẹp dần. Thầy không khiêm tốn thì trò hỏng, trò hỏng thì đất nước tụt lùi. Vậy nên những ai định làm thầy thì hãy suy nghĩ thật kỹ, hãy kiểm điểm để còn làm gương cho các thế hệ học trò. Thêm một hiện tượng diễn ra khá phổ biến hiện nay là trong tranh luận, đặc biệt các vấn đề chính trị, nhiều bạn không tranh luận hay thảo luận để tìm ra cái đúng, cái chính xác mà chỉ biết gân cổ lên cãi, cãi cùn cũng được miễn là thắng. Khi người khác không nói nữa họ nghĩ họ đã thắng. Họ không hiểu rằng dành thời gian cho những người như họ là phí phạm thời gian.

Thứ ba, sự không Khiêm Tốn dẫn đến việc nói thì nhiều mà làm thì ít. Một số người cho mình cái quyền chê bai, quyền nói mà kể cả nói không đúng. Họ bất mãn với đất nước và rồi chửi lãnh đạo. Tôi tự hỏi họ đã đóng góp được gì nhiều cho đất nước chưa, hay họ chỉ thích nói, chỉ cần nói là được. Nếu tự nhận thầy mình còn kém, còn chưa làm được gì thì hãy im lặng mà làm. Nếu nói mà thay đổi được đất nước thì chắc Việt Nam thành cường quốc số 1 thế giới. Thực tại, hiện nay chúng ta đang là cường quốc chém gió số 1 thế giới mà thôi. Đất nước tiến lên là do con người có làm hay không chứ không phải có nói hay không. Nói nhiều không đẻ ra hạt gạo để ăn. Hơn thế, nó chỉ làm tốn thêm gạo. Tôi đặt câu hỏi, tại sao có những vị muốn thay Hiến Pháp, muốn đòi tự do ngôn luận? Trước tiên là cho họ cái quyền được tự do nói, nói lung tung, nói sai quấy, noi dối mà không chịu sự quản thúc. Lời nói cần cẩn trọng. Tự do ngôn luận có nguy cơ mở màn cho một xã hội giả dối. Vậy nên nếu tự mình không ý thức được trong lời nói thì cần phải có kỷ cương xã hội để chế định. Nếu không thì sẽ có những việc như có con bé cần tiền mà tuyên truyền bán nước lại được nhóm nhóm các vị nhân sĩ trí thức tôn lên giống như nhà cách mạng thanh niên yêu nước Nguyễn Tất Thành hay anh hung tuổi thiếu niên Trần Quốc Toản. Tự do ngôn luận mà đổi trắng thay đen, nói dối như thế thì tôt nhất đừng tự do.

Trên đây chỉ là đôi chút một số nhận định của mình, hy vọng sẽ không khiến các bạn khó chịu. Đến đây cảm thấy đã dài, xin hết ở đây, có gì hẹn gặp ai thích đọc ở các bài viết ra sau này.

                                      Hà Nội, ngày 20 tháng 10 năm 2013.

                                                Lê Quang Trung.

Thư Karl Marx gửi con gái.

Bức thư này mình từng post một phần rồi, nhưng giờ đây mình post toàn bộ nguyên văn của bức thư này.

Con yêu của Ba,Ba chờ con vào trường yên ổn,sắp xếp nơi ăn chốn ở giữa khung cảnh nội trú rồi mới viết thư cho con. Sỡ dĩ như vậy vì Ba muốn con đọc được khi xa nhà, ấy là khi con hướng về gia đình là nơi yên ấm nhất. Ba muốn con đọc thư của Ba với một chút nhớ nhung, Ba chờ đợi đó như một cửa sổ mở vào tâm hồn con. Ba chắc chắn con sẽ ngượng khi đọc lá thư này vì con thấy Ba già hơn văn vẽ. Nhưng cứ để ngòi bút của ba tự nhiên hơn vì hôm nay Ba muốn nói với con những điều nghiêm trọng khác thường, khác với sự nô đùa thân mật hàng ngày của ba.

Đáng lẻ, ba nên nhường Mẹ con nói với con những điều Ba sắp nói. Nhưng nội dung bức thư này chứa đựng cái nhìn của phái nam đối với phái nữ. Điều này Ba nghĩ Ba giỏi hơn Mẹ con. 

Con đã 20 tuổi rồi, con biết là con còn nít nhưng chưa hẵn là người lớn, con đặt chân vào khung cảnh Ba muốn giúp con ít nhiều, đó là ý tưởng mới mà mọi người cha đều muốn nói với con gái mình. Nhưng do một điều trỡ ngại nào đó nên lần lữa để rồi cuối cùng không bao giờ nói được. 20 tuổi ấy là lúc con nên nghe ít nhiều sự thật mà từ xưa tới nay Ba chưa hề nói với con. Có thể con nhìn thấy sự thực trong cuốn tiểu thuyết nào đó và có tính chất thơ mộng av2 tệ hại hơn nữa là lãng mạn...? Nhưng tốt hơn hết ba nên nói những điều mà nghĩa vụ làm cha nhất định phải nói.

Con nên có bạn trai trong thời buổi mới, con không thể khước từ điều ấy, huống hồ người chồng tương lai của con sau này theo quan niêm bây giờ khó có thể nằm ngoài số bạn trai của con. Có bạn trai không có nghĩa là buông tuồng với họ, có những câu đùa của họ con phải nên tiếp với vẽ mặt lạnh nhạt để kẽ đối thoại biết rằng phải tôn trọng phẩm giá của người con gái. Nhưng không phải vì vậy mà con trình diện với một bộ mặt đăm đăm, một bộ mặt "kín cổng cao tường" làm tắt hết mọi nguồn cảm hứng, làm xa cách tất cả các bạn trai của con và đồng thời cái may mắn tình duyên tốt đẹp. Một giáo nữ nào đó đã nói rằng "người con gái là một bông hồng". Đúng đấy con ạ! Nhưng hãy là các que đâm vào bàn tay tàn bạo. Một buổi đẹp trời nào đó con sẽ nhận được một bức thư tỏ tình. Điều đó không phải là trọng tội mà con phải dấu Ba Mẹ, trái lại Ba Mẹ mong muốn và ước ao, mong con thông báo cái hân hạnh ấy với Ba mẹ và quả là buồn cho một người thiếu nữ nào không có bức thư xanh nào đến. Con có quyền yêu hoặc không nhận lời tỏ tình nhưng quyền tỏ tình thuộc về phái nam. Con nghe rõ: không bao giờ giành lấy quyền ấy của họnhưng cũng không bao giờ báo cáo sự kiện xảy ra ấy với mọi người. Dù điều đó làm con thỏa mãn lắm. Trước tiên là không lịch sự với người gửi thư, kế đó là con đặt ra vấn đề tự ái không cần thiết đối với bạn trai. Con thử nghỉ mà xem, lan truyền cho mọi người biết chàng trai vừa bị khước từ tình yêu thì còn gì là thể diện cho "nạn nhân".

Và con gái của Ba cũng không thiếu tính giáo dục để đến nổi gửi thư về người chủ của nó - Luật tình yêu cũng đòi hỏi phải lịch sự, tế nhị hơn mọi trò chơi thanh nhã khác con ạ. Nếu con không chê Ba Mẹ có một chút kinh nghiệm thì không là người đi xe lửa bị đặt hướng đi cố định. Con đừng lo lắng những kinh nghiệm của ba Mẹ có thể đi trái vì như thế nó sẽ bóp nghẹt tình cảm mới mẽ vừa mới chớm nở. ba muốn con rõ những yếu tố sẽ giúp con trong việc lựa chọn họ, quyền quyết định phải thuộc về con. Khi con trưởng thành có nghĩa là vài ba năm nữa con có thể kết hôn với một người nghệ sĩ nghèo nhưng Ba muốn nói với con rằng "nghệ thuật thường đi đôi với chất kham khổ của một nghệ sĩ" thì Ba Mẹ sẽ chúc con lên đường may mắn. Cuộc đời là một biến thiên vô cùng di động. Ba Mẹ sẽ không thể cho con lời khuyên cố định, có giá trị trong mọi trường hợp như một thứ "cẩm nang" mà khi "hạ sơn" các sư phụ có thói quen trao lại cho các đệ tử. Nhung dòng đời Ba Mẹ cũng đã trải qua khá nhiều, có thể nào không chia sẽ những điều mình biết cho con. Người mà Ba Mẹ rất mực yêu thương. Nhân danh tình yêu đó Ba Mẹ mong con thành đạt tuyệt đối dù cho con có phạm tội gì với Ba Mẹ thì Ba Mẹ cũng sẵn sàng tha thứ. Sự che dấu là đầu dây cho mọi tội lổi. Con nên tham gia các buổi họp tập thể với điều kiện nó không phải là môi trường cho những vụ vụng trộm thiếu đẹp đẽ. ba muốn nói với con ba muốn đề cập tới những buổi dạ tiệc kéo dài quá nữa đêm. khiêu vũ là một cử chỉ đẹp ăn sâu vào phong tục phương tây du nhập vào xứ mình, một xứ mà ấm ức còn đè nặng lên tim những người thanh niên. Khiêu vũ có thể biến thành trò chơi lợi dụng, ma sát có thể đem đến những con đường trơn tuột. Có thể một chàng trai mời con một bữa cơm thân mật, con nhận lời mời với một điều kiện anh ta tỏ ra có giáo dục và quen biết với con khá lâu. Tốt hơn hết con ạ, con nên cáo biệt chàng trai sau bữa ăn, con nên giữ bình tĩnh cho lý trí. ba biết con phải can đảm lắm mới giả từ sớm như vậy. Nhưng tất cả nghệ thuật gây tình cảm của người con gái là không bao giờ cho chiêm ngưỡng, cho thưởng trọn niềm chiến thắng...Con cũng đừng bao giờ đặt mình vào thế yếu, con phải biết tình yêu dù sao cũng là thành sự tranh chấp, kẻ yếu thì ngã trước. Không yêu sao được khi con đến phòng một chàng trai có đèn mờ ảo, có nhạc ru êm, có lời êm mật ngọt, có những cử chỉ yêu thương... cũng vì vậy con nên tránh những khung cảnh đặt con vào sự yếu mềm. Một khúc sông vắng, một đoạn đường khuya, một công viên vắng người. Bắt sao được khi kẻ thắng bao giờ cũng là kẽ mạnh. ba tin rằng con không cổ hũ đến độ từ chối một bó hoa tươi mà chàng đã tặng con. Nhận đi con, đặt nó dưới chân tượng đài tình ái.

Tình yêu không phải là tội lỗi, nhưng con gái của Ba phải khước từ những tặng phẩm được đánh giá là ẩn nấp một sự mua chuộc. Kẽ không muốn bạn phải khước từ giá mua dù giá đó có cao đến bao nhiêu. Nhưng nếu con chưa có ý định kết ước lâu dài thì con hãy từ chối ngay món quá ẩn chứa một vật ước. Một chiếc nhẫn cưới, một món nữ trang. Ba đố con biết khi đôi trai gái đoạn tuyệt nhau thì điều đầu tiên họ làm gì? Họ đòi nhau thư từ và hình ảnh con ạ! Buồn cười nhỉ, khi thắm thiết cho nhau những lời yêu thương nồng nàn và trao cho nhau những tấm ảnh mà mặt trái ngang bằng những lời đề tặng nồng nàn.

Dù con có sợ, tình yêu vẫn cứ đến. Nếu là niềm vui thì con hãy âu yếm lấy nó như âu yếm với trẻ thơ. Nếu nó là vết thương lòng, có thể tâm hồn con gái vấn vương nhưng rồi ai đó sẽ băng hộ vết thương cho con. Nhưng bao giờ con tự hỏi: Người yêu con có chung thủy với con không? Cái thứ tình yêu mà đem ra mặc cả như một món hàng ngoài chợ thì không phải là tình yêu nữa. Khi đã yêu con đừng tính toán, Nếu người con yêu là người nghèo khổ thì con hãy cùng họ lao động để tô thắm tình yêu, nếu người con yêu là một người cút chân thì con sẽ là cái nạng vững chắc cho đời họ. Tình yêu đẹp nhất sẽ đến với con nếu con làm đúng lới ba dặn.

Con phải độ lượng và giàu lòng tha thứ, nếu có sự hối hận thực sự thì con sẽ phải chung thủy với người mình yêu. Nếu con bỏ mất hai chữ quý giá đó thì con xấu hổ không có gì mua lại được. Con không thể tự hào với gia đình, chồng - con. Con phải luôn nghỉ rằng họ yêu con vì lẽ gì? Nếu họ yêu con vì sắc đẹp thì con phải nhớ rằng sắc đẹp sẽ tàn phai. Nếu họ yêu con vì chức tước thì con khẳng định người đó không yêu con. Con phải từ chối và trả lời rằng: "Địa vị không đem lại hạnh phúc cho con người mà chỉ có ai lao động chân thành mới thỏa lòng người chân chính". Nếu con để kẻ nào đó đặt cái hôn ranh mãnh lên môi con thì trước khi hôn họ đã khinh con -> khi hôn họ cũng khinh và sau khi hôn họ càng khinh hơn. Người nào biết sống vì con, vui khi con có tin vui, buồn khi con có nỗi buồn -> người đó nhất định sẽ là chồng con. Hãy yêu đi con, yêu tha thiết như mẹ đã từng yêu Ba vậy.

Hôn con 

Ba của con